Voor u ligt de Begroting 2027 en de meerjarenbegroting 2027-2030. Dit is de eerste begroting van het nieuwe college. In deze begroting laten we zien welke koers de gemeente de komende jaren kiest en wat we daarvoor in 2027 gaan doen.

Deventer groeit en verandert

Deventer staat voor grote en samenhangende opgaven. De gemeente groeit, de samenleving verandert en de druk op ruimte, voorzieningen, energie, arbeidsmarkt en gemeentelijke dienstverlening neemt toe. Tegelijk willen we vasthouden aan wat Deventer sterk maakt: een historische en herkenbare stad, vitale dorpen, een waardevol buitengebied, betrokken inwoners, ondernemerschap, cultuur, vakmanschap en een menselijke maat. Deze begroting laat zien hoe we in 2027 werken aan een gemeente waar mensen prettig kunnen wonen, werken, leren, ondernemen, meedoen en elkaar ontmoeten.

Groei in balans

We kiezen voor groei in balans. Dat betekent dat we ruimte maken voor nieuwe woningen, werkgelegenheid, bereikbaarheid, duurzame energie, groen, voorzieningen en een innovatieve economie, maar steeds met oog voor kwaliteit, betaalbaarheid, gezondheid, duurzaamheid en leefbaarheid. Niet alles kan tegelijk en niet alles past overal. Daarom maken we keuzes in samenhang. We kijken naar wat plannen en investeringen opleveren voor inwoners, ondernemers, bezoekers en toekomstige generaties.

Ruimte

In het ruimtelijke domein ligt de nadruk op zorgvuldig omgaan met schaarse ruimte. Woningbouw, economische ontwikkeling, mobiliteit, klimaat, energie, openbare ruimte, cultuur, erfgoed, grondbeleid en vastgoed hangen sterk met elkaar samen. We werken aan voldoende en betaalbare woningen, toekomstbestendige werklocaties, een aantrekkelijke binnenstad en dorpen, goede bereikbaarheid, een gezonde en groene leefomgeving en een robuust energiesysteem. Netcongestie vraagt daarbij bijzondere aandacht, omdat de beschikbaarheid van energie invloed heeft op woningbouw, bedrijven, voorzieningen en mobiliteit.

Samenleving

In het sociaal domein werken we aan een samenleving waarin inwoners kunnen meedoen, zich veilig en gezond voelen en voldoende bestaanszekerheid hebben. We zetten in op gelijke kansen, sterke wijken en dorpen en ondersteuning die dichtbij, begrijpelijk en toegankelijk is. Daarbij investeren we in bestaanszekerheid, kansrijk opgroeien, onderwijs, gezondheid, veiligheid, inclusie en een sterke sociale basis. Waar ondersteuning nodig is, willen we die tijdig, passend en in samenhang bieden, met oog voor wat inwoners zelf kunnen en wat hun omgeving kan bijdragen.

Gebiedsprogramma’s

Deventer werkt met twee gebiedsprogramma’s: Keizerslanden en Centrum & Schil. In beide gebieden komen veel opgaven samen, zoals woningbouw, bereikbaarheid, openbare ruimte, voorzieningen, duurzaamheid en leefbaarheid. De gebiedsprogramma’s helpen om deze ontwikkelingen in samenhang te programmeren en uit te voeren. Zo zorgen we dat groei niet alleen leidt tot meer woningen en banen, maar ook tot sterke, bereikbare en toekomstbestendige wijken en stadsgebieden.

Dienstverlening en vertrouwen

Ook de manier waarop de gemeente werkt is belangrijk. Goede dienstverlening, duidelijke communicatie en zorgvuldige participatie zijn voorwaarden voor vertrouwen. Inwoners, ondernemers en organisaties moeten weten waar zij aan toe zijn, makkelijk contact kunnen opnemen en begrijpelijke informatie krijgen. We werken daarom aan toegankelijke en betrouwbare publieke dienstverlening, digitale vernieuwing waar dat helpt en persoonlijk contact waar dat nodig is. We betrekken inwoners en partners op tijd bij plannen en besluiten en leggen duidelijk uit welke keuzes we maken.

Digitalisering

Digitalisering raakt steeds meer onderdelen van het gemeentelijk werk. Maatschappelijke opgaven worden complexer en inwoners verwachten meer van de overheid. Daarom wil Deventer digitalisering strategisch, mensgericht en toekomstbestendig inzetten. Technologie moet helpen bij betere dienstverlening en betere besluitvorming. Daarbij houden we oog voor publieke waarden, zoals privacy, transparantie en de menselijke maat.
Tegelijk nemen digitale risico’s, zoals cyberdreigingen toe. Ook willen we minder afhankelijk zijn van grote internationale techbedrijven waar dat mogelijk en realistisch is. Daarom investeren we niet alleen in innovatie, maar ook in digitale weerbaarheid. Zo houdt Deventer meer publieke regie en werkt de gemeente aan digitale autonomie.

Een sterke organisatie en samenwerking

Om deze ambities waar te maken, is een sterke (adaptieve en innovatieve) gemeentelijke organisatie nodig. Dat vraagt om betrouwbare financiën, goede informatievoorziening, digitale weerbaarheid, zorgvuldig informatiebeheer, voldoende deskundige medewerkers en een bedrijfsvoering die bestuur en uitvoering ondersteunt. Deventer werkt daarbij samen met partners in de stad, de verschillende regio’s en daarbuiten. Veel opgaven stoppen niet bij de gemeentegrens. Samenwerking, lobby en het benutten van subsidies helpen om onze doelen dichterbij te brengen.

Rode draad

Deze begroting brengt de inzet voor 2027 en de meerjarige doorkijk samen. De rode draad is dat Deventer wil groeien met kwaliteit, sociaal verbonden wil blijven en tegelijk financieel en organisatorisch verantwoord wil sturen. Zo werken we aan een toekomstbestendige gemeente: economisch vitaal, sociaal betrokken, duurzaam, bereikbaar, veilig en herkenbaar. Een gemeente waar inwoners, ondernemers en partners vertrouwen hebben in de keuzes die we maken en in de manier waarop we die uitvoeren. U herkent hier het begrip ‘brede welvaart’ in.

Sturing en opbouw van de begroting

De begroting is een belangrijk instrument voor de sturing van de gemeente. Zij helpt de raad en het college om keuzes te maken, prioriteiten te stellen en de uitvoering te volgen. In deze begroting is naast de bestaande begrotingsprogramma’s ook een overkoepelende indeling toegevoegd. Beide ingangen bevatten dezelfde informatie, maar helpen de lezer op een andere manier om de begroting te begrijpen. De leeswijzer legt uit hoe deze indelingen zich tot elkaar verhouden.

Brede welvaart is een belangrijk uitgangspunt in deze begroting. Het helpt om niet alleen naar geld en groei te kijken, maar vooral naar wat inwoners nodig hebben om goed te kunnen leven. Daarom komt brede welvaart terug in de onderwerpen, doelen en keuzes in deze begroting. In dit hoofdstuk leggen we kort uit wat brede welvaart betekent en hoe we dit gebruiken bij de keuzes voor Deventer.

Deventer wil een gemeente zijn waar inwoners gezond, veilig en betekenisvol kunnen leven en zoveel mogelijk zelf regie houden over hun toekomst. Dat begint met een stevige basis: voldoende inkomen, een betaalbare woning en een prettige buurt. Ook werk, onderwijs, vrije tijd, ontmoeting en sociale relaties zijn belangrijk voor de kwaliteit van leven. We werken aan een inclusieve samenleving waarin mensen elkaar steunen, elkaar vertrouwen en vertrouwen hebben in de overheid. Daarbij hoort een openbare ruimte waarin inwoners zich veilig voelen en waar ruimte is voor groen, schone lucht, schoon water en natuur.
Brede welvaart kijkt niet alleen naar het leven van inwoners nu, maar ook naar de gevolgen van onze keuzes voor mensen op andere plekken en voor toekomstige generaties.

Voor brede welvaart kijken we naar acht hoofdthema’s voor het leven van inwoners hier en nu.

1. Subjectief welzijn gaat over hoe inwoners hun leven ervaren. Het gaat om tevredenheid, positieve en negatieve gevoelens en het gevoel dat het leven betekenis heeft. Daarbij is belangrijk of mensen regie ervaren over hun eigen leven.
2. Materiële welvaart gaat over de vraag of inwoners voldoende middelen hebben om in hun basisbehoeften te voorzien en hun leven vorm te geven.
3. Gezondheid gaat over lichamelijk, mentaal en sociaal welzijn. Een goede gezondheid helpt inwoners om mee te doen, zich te ontwikkelen en regie te houden over hun leven.
4. Werk en vrije tijd gaan over de hoeveelheid en kwaliteit van werk en over de balans tussen werk, zorg, ontspanning en ontmoeting. Werk kan bijdragen aan inkomen, ontwikkeling en eigenwaarde. Vrije tijd draagt bij aan gezondheid, sociale contacten en tevredenheid.
5. Wonen gaat over de woonsituatie van inwoners. Een goede en betaalbare woning in een prettige buurt geeft veiligheid, rust, privacy en ruimte om mee te doen.
6. Samenleving gaat over sociale contacten, meedoen en vertrouwen. Inwoners hebben netwerken nodig die steun bieden en willen kunnen vertrouwen op elkaar, op de overheid en op andere organisaties.
7. Veiligheid gaat over feitelijke veiligheid en het gevoel van veiligheid. Inwoners moeten zich vrij kunnen bewegen zonder angst voor geweld, criminaliteit, overlast of andere risico’s.
8. Milieu gaat over de kwaliteit van de leefomgeving. Schone lucht, schoon water, gezonde natuur, biodiversiteit en een schone bodem zijn belangrijk voor gezondheid en kwaliteit van leven.

Ook moeten we oog hebben voor wat de volgende generaties nodig hebben om ook goed te kunnen leven. Daarom moeten we zuinig omgaan met wat daarvoor nodig is, zoals kennis, vertrouwen, geld, natuur, bodem, water en lucht. Later begint dus ook in het hier en nu.

De onderstaande tabel laat zien welke inhoudelijke thema’s of onderwerpen in de begroting binnen de onderdelen van de brede welvaart. 

De gebiedsprogramma’s laten goed zien hoe brede welvaart in de praktijk samenkomt. In deze gebieden werken we tegelijk aan wonen, nabijheid van werken, bereikbaarheid, voorzieningen, duurzaamheid, klimaatbestendigheid en leefbaarheid. Zo bouwen we aan aantrekkelijke en toekomstbestendige wijken waar ouderen vitaal kunnen blijven, jongeren kansen krijgen en inwoners met specifieke behoeften passende ondersteuning vinden. De versnelling van de woningbouw is daarbij belangrijk, maar staat niet op zichzelf: juist de combinatie met een goede leefomgeving, voorzieningen en ontmoeting maakt dat brede welvaart hier zichtbaar wordt.

Onderstaand overzicht laat het huidige inzicht per onderdeel van brede welvaart zien.