• De beschikbare dekking voor de versnellingsgelden is op basis van de besluitvorming meerjarenbegroting 2026 opgehoogd met € 10,6 miljoen.
• De gebiedsontwikkelingen Wechelerhoek inclusief Zandweteringpark en Haveneiland zijn toegevoegd aan de lopende projecten. Financieel zijn de bedragen aangepast aan de toegekende WBI-subsidies.
• De indexatie 2026 op de lopende projecten met betrekking tot infrastructurele, openbare ruimte of maatschappelijke voorzieningen is toegevoegd (conform voorstel genoemd bij risico's)
• Bij de mobiliteitshub de Kien is de provinciale bijdrage van 4 ton (zowel investering als dekking) verwerkt.
• Bij de begroting 2026 is al aangegeven dat het oorspronkelijke project 'Programma Fiets Fietsverbinding Wechelerhoek - Tunnel Henry Dunantlaan' op gaat in het project ondertunneling kruispunten van Oldenielstraat. De regel is nu verwijderd.
• De naamgeving Centrumschil de Kien tunnel onder het spoor is gewijzigd in Centrumschil Stationsomgeving fietsparkeren en openbare ruimte noord
• De naamgeving Centrumschil de Kien tunnel onder het spoor is gewijzigd in Centrumschil Stationsomgeving 4e perron en capaciteitsuitbreiding reizigerstunnel. Er zijn geen bedragen opgenomen omdat dit in beginsel zelfstandige ProRail projecten zijn. Een optie is wel dat de tunnel onder het spoor (bij lopende projecten) gekoppeld wordt aan het project verbreden reizigerstunnel.
• Centrumschil de Kien parkeergarage onder de gracht. De urgentie is aangepast naar C (voor 2035 niet haalbaar). De indicatieve beschikbare dekking vanuit betalende bezoekers zoals berekend in de haalbaarheidsfase is weggehaald. Het voorstel is via het MPP meerjarig te kijken welke dekking mogelijk is.
• Bij Programma Fiets is het project Spoor- en wegkruising Siemelinksweg langs Schipbeek is de projectnaam aangepast (conform Ontwerp-Omgevingsprogramma Fiets) en is het bedrag aangepast van 10 naar 12 miljoen.
• In deze meerjarenbegroting zijn structurele kapitaalslasten opgenomen in de exploitatiebegroting ten behoeve van (mobiliteits) infrastructurele werken (onderdeel coalitieakkoord). Hiermee kan een investering worden gedaan van circa € 35 miljoen. Deze dekking is opgenomen in de SIA.
• Het Rijk heeft een regeling voor realisatiestimulans. Vanaf 1 januari 2025 ontvangt een gemeente € 7.000 voor elke opgeleverde betaalbare woning. Voor Deventer ging het over 2025 om bijna € 1,2 miljoen. Dit bedrag is gestort in de reserve Groei van Deventer en is beschikbaar als dekking.
• Bij de overige investeringsbehoefte zijn op de detaillijst met projecten Centrumschil de lopende projecten (met bijbehorende dekking) eruit gehaald. Dit is conform de toezegging aan de raad.

De volgende opgaven zijn nieuw opgevoerd:

• Maatschappelijke voorzieningen voor de groei van Deventer
• Onrendabele top nieuwe werkgebieden
• Onrendabele top resterende zoeklocaties woningbouw
• Ongelijkvloerse oversteek Zutphenseweg (vanuit Ontwerp-Omgevingsprogramma Fiets Deventer)

Gebiedsontwikkeling Centrumschil

Centrum & Schil is het belangrijkste binnenstedelijke ontwikkelgebied van Deventer. Het gebied bestaat uit de historische binnenstad, de vestingzone, Stadscampus De Kien en de werkgebieden rondom het centrum. Hier komen grote opgaven samen, zoals woningbouw, economie, mobiliteit, duurzaamheid en de kwaliteit van de openbare ruimte. Het gebiedsprogramma richt zich op het versterken van de stedelijke kwaliteit van Deventer. Dat doen we door de binnenstad als het ware naar buiten uit te breiden, door voormalige werkgebieden te veranderen in aantrekkelijke woon-, werk- en verblijfsgebieden en door de openbare ruimte aantrekkelijker, groener en beter verbonden te maken. Centrum & Schil vormt daarmee het hart van de groei van Deventer. Het gebied levert een belangrijke bijdrage aan de woningbouwopgave, de regionale schaalsprong en de verdere ontwikkeling van Deventer als aantrekkelijke woon-, werk- en ontmoetingsstad.

Voor de gebiedsontwikkeling Centrum & Schil hebben we als gemeente meerdere subsidies ontvangen. Het gaat onder andere om versnellingsgelden (€ 14,7 miljoen), Woningbouwimpuls (€ 3,25 miljoen) en provinciale middelen uit het stadsarrangement (circa € 1,6 miljoen). De onderliggende infrastructurele projecten lopen al. In de gemeentelijke begroting is hiervoor € 56,9 miljoen beschikbaar. Het doel is om de bouw van 1.649 woningen in het gebied Centrum & Schil te versnellen. Voor de rijksbijdrage gelden voorwaarden. De bouw van de laatste woningen moet in 2030 zijn gestart. De infrastructurele werkzaamheden moeten uiterlijk in 2027 zijn gestart en in 2035 zijn afgerond.
De openbare ruimte is belangrijk voor een prettige en goed bereikbare stad. Dat geldt voor de binnenstad, de wijken daaromheen en Centrum & Schil als geheel. Om deze kwaliteit te behouden en verdere ontwikkeling mogelijk te maken, zijn blijvende publieke investeringen nodig. Ook zijn duidelijke keuzes nodig over het gebruik en de inrichting van de ruimte. Deze investeringen maken woningbouw en economische ontwikkeling mogelijk. Ook helpen ze om de leefkwaliteit op lange termijn goed te houden.

We willen het gebied aantrekkelijker maken voor voetgangers en fietsers volgens het STOMP-principe. Daardoor sluit Centrum & Schil beter aan op de binnenstad en op de omliggende buurten. Ook wordt het gebied prettiger voor bewoners, bezoekers en ondernemers. Hiervoor moeten we de beschikbare ruimte anders verdelen. We geven meer ruimte aan voetgangers, fietsers en plekken waar mensen prettig kunnen verblijven. Omdat we meer woningen, werkplekken en voorzieningen in de bestaande stad willen realiseren, moeten we zorgvuldig omgaan met de beschikbare ruimte. Goede straten, pleinen, parkeervoorzieningen, routes en groen zijn daarbij geen luxe, maar noodzakelijk. In de binnenstad willen we voor woningbouwontwikkeling meer vergroenen. Daarom verplaatsen we waar mogelijk parkeerplekken op straat. Dit draagt bij aan duurzaamheid, gezondheid, economie en ontmoeting.

In 2026 is een schetsontwerp gemaakt voor de inrichting van een deel van de openbare ruimte. In 2027 werken we dit schetsontwerp uit tot een voorlopig ontwerp. Hiervoor komen we in het tweede kwartaal met een voorstel aan het college en de gemeenteraad. Dit past bij het gebiedsprogramma, maar is breder dan alleen de projecten waarvoor versnellingsgeld is ontvangen. De bedragen zijn dan specifieker geraamd en kunnen afwijken van eerdere ramingen. Het gaat waarschijnlijk deels om een samenvoeging van bedragen onder de kopjes ‘Investeringsbehoefte lopende projecten’ en ‘Overige ontwikkelingen, projecten en opgaven’ in de SIA.

Gebiedsontwikkeling Keizerslanden

Keizerslanden is een van de belangrijkste gebiedsontwikkelingen van Deventer. De opgave gaat over wonen, leefbaarheid, voorzieningen en mobiliteit. De wijk ontwikkelt zich de komende jaren verder tot een aantrekkelijke, duurzame en klimaatbestendige stadswijk. Inwoners in verschillende levensfasen moeten er prettig kunnen wonen en leven. Dat doen we door woningen te bouwen, bestaande locaties opnieuw in te richten, de bereikbaarheid te verbeteren en te investeren in maatschappelijke voorzieningen. Zo werken we aan een sterker en meer gemengd woonmilieu. Daarbij is er extra aandacht voor ouderen, jongeren en andere doelgroepen die specifieke ondersteuning nodig hebben. Met nieuwe woningen en investeringen in het Stadslint draagt Keizerslanden belangrijk bij aan de groei van Deventer en aan een evenwichtige ontwikkeling van de stad als geheel.

Vanuit de versnellingsgelden is er in de gemeentelijke begroting een bedrag beschikbaar van € 28,5 miljoen. Dit voor infrastructurele werkzaamheden ten behoeve van de woningbouwversnelling. Een groot deel van dit bedrag is gedekt vanuit een rijksbijdrage. De doelstelling is een beoogde woningbouwversnellingen van 1650 woningen in het gebied Keizerslanden. Voorwaarden van de rijksbijdrage is dat de start van de bouw van de laatste woningen in 2030 moet zijn begonnen en dat de infrastructurele werkzaamheden uiterlijk in 2027 moeten zijn gestart en in 2035 moeten zijn opgeleverd.

Bij het verder uitwerken van een perspectief voor dit gebied zien wij voor de middellange en lange termijn investeringen op ons afkomen die nodig zijn om het gebied mee te laten groeien met de ambities voor de groei van de stad Deventer. Investeringen waarvoor aanvullende middelen nodig zijn en die we opnemen in de strategische investeringsagenda. Het gaat om een aanvullende investering in het Stadslint Keizerslanden rondom de Van Oldenielstraat. Daarbij gaat het om ongelijkvloerse kruisingen voor gemotoriseerd verkeer, fietsers en voetgangers rond 2030. De inschatting is ruim € 33 miljoen.

Andere investeringen in het perspectief voor de lange termijn zijn:

• We passen de buitenruimte van Kei13 goed in de omgeving in. Daarbij gebruiken we het STOMP-principe. De verwachte kosten zijn € 2 miljoen in de jaren 2026 en 2027.
• Het Piekfijnplein wordt herontwikkeld. De gemeente heeft hiervoor voorkeursrecht gevestigd. Een eerdere subsidieaanvraag voor de ontwikkeling van dit plein is afgewezen. Voor de ontwikkeling is dekking nodig voor een onrendabele top van ongeveer € 1,2 miljoen in 2027.

Grondexploitatie Wechelerhoek

De Wechelerhoek is een grote woningbouwontwikkeling aan de noordkant van Deventer. Deze ontwikkeling levert een belangrijke bijdrage aan de woningbouwopgave van de gemeente. Wechelerhoek maakt deel uit van de Nationaal Grootschalige Woningbouwlocatie Deventer (NGW). Op basis van het masterplan dat de raad heeft vastgesteld, werken we uit hoe ongeveer 1.600 woningen kunnen worden gebouwd. Daarbij gaat het ook om groen, water, infrastructuur en maatschappelijke voorzieningen. De investeringsopgave gaat vooral over publieke investeringen en de onrendabele top die bij de gebiedsontwikkeling horen. De gemeenteraad heeft inmiddels belangrijke besluiten genomen over het masterplan, de ontwikkelstrategie en grondverwervingen. Financieel-technisch is stoppen nu duurder dan doorgaan. Het Rijk betaalt via de Woningbouwimpuls 50% mee aan de onrendabele top.

Grondexploitatie Haveneiland

Het Haveneiland is een belangrijke transformatieopgave binnen de Centrum & Schil. Een bestaand bedrijventerrein wordt stap voor stap ontwikkeld tot een gemengd stedelijk woon-werkgebied. Haveneiland maakt deel uit van de Nationaal Grootschalige Woningbouwlocatie Deventer (NGW).
De ontwikkeling zorgt voor nieuwe woningen, behoud van werkgelegenheid, openbare ruimte, mobiliteitsvoorzieningen en een sterkere economische positie van het Havenkwartier. De investeringsopgave gaat over publieke investeringen, aankoop van grond, infrastructuur en de verwachte onrendabele top van de gebiedsontwikkeling. Het Rijk draagt via de Woningbouwimpuls voor 50% bij aan deze onrendabele top.

Twee scholen voor de groei van de stad Deventer

In het Integraal Huisvestingsplan Onderwijs 2024-2040 is voor het eerst vooruitgekeken naar de verwachte groei van het aantal leerlingen in Deventer. In verschillende wijken komt de capaciteit onder druk te staan, onder andere door de woningbouwopgave. De twee focusgebieden in de eerste fase van het IHP, de Centrum&schil en Keizerslanden, hebben naar verwachting vanaf 2028 extra capaciteit nodig. Op dit moment betekent dit twee ‘standaard’ scholen van ongeveer 360 tot 400 leerlingen. Omdat deze behoefte aan extra capaciteit samenhangt met de groei van Deventer, reserveren we hiervoor middelen binnen de strategische investeringsagenda.

Poort van Deventer

De Poort van Deventer vormt de toegangspoort naar Deventer. Het gebied biedt ruimte aan economische activiteiten en heeft ook sterke landschappelijke kwaliteiten. De gemeente wil de economische kwaliteit van het gebied versterken. Tegelijkertijd wil de gemeente de ruimtelijke kwaliteiten van het gebied beter toegankelijk maken. Dat geldt voor autoverkeer, maar misschien nog meer voor langzaam verkeer, zoals fietsers en voetgangers.
De Zutphenseweg in het gebied Poort van Deventer is een belangrijke weg in het verkeersnetwerk van Deventer. In de spits is dit het drukste wegvak van de stad. Plannen om het gebied te veranderen hebben niet alleen gevolgen voor de bereikbaarheid van de Poort van Deventer met de auto, maar ook voor de bereikbaarheid van de hele stad. Voor de ontwikkeling van Deventer is het belangrijk dat de verkeersstructuur wordt verbeterd. Zo blijft Deventer aantrekkelijk voor bewoners, bezoekers en bestaande en toekomstige bedrijven. Het kruispunt van de Zutphenseweg met de Visbystraat en Teugseweg zit in de spits nu al aan zijn maximale capaciteit. Daardoor ontstaan regelmatig files. Nieuwe economische ontwikkelingen in de Poort van Deventer, die zorgen voor veel extra verkeer, zijn daarom zonder maatregelen niet mogelijk. Als het verkeer toeneemt, worden de files voor het kruispunt vaker en langer.

Om de stad ook op lange termijn bereikbaar te houden, zijn aanpassingen aan de infrastructuur nodig. In en rond het gebied zijn verschillende verkeerskundige deelopgaven uitgewerkt. Samen maken deze het verkeerssysteem flexibeler en zorgen ze voor extra capaciteit voor alle vervoersstromen. Deze deelopgaven bieden ook economische kansen in het gebied.

IJsselfront Noord en Zuid

De komende jaren is de infrastructuur binnen het IJsselfront toe aan verbetering. Het IJsselfront bestaat uit drie delen: Noord, met de Rembrandtkade en omgeving; Centrum, met de Welle-Kapjeswelle; en Zuid, met de Zutphenseweg en omgeving. Bewoners, raadsleden, de Fietsersbond en andere betrokkenen in de stad stellen hier regelmatig vragen over. Die vragen gaan over de inrichting, het beheer en het onderhoud van dit gebied.
Op 10 juli 2024 heeft de raad een motie aangenomen om IJsselfront Noord de hoogste prioriteit te geven en hiervoor €3 miljoen te gaan reserveren.  

In de MJOP-MIND 2024-2027 staat vooral de aanpak van IJsselfront Noord en IJsselfront Zuid gepland. Voor het gewone onderhoud is geld beschikbaar. Voor aanpassingen in de inrichting of herinrichting is geen geld beschikbaar. Dit geldt ook voor het middendeel van het IJsselfront. De extra uitgaven voor IJsselfront Noord en Zuid worden geraamd op € 6 miljoen, bovenop wat al in MJOP-MIND 2024-2027 staat. We bekijken of cofinanciering mogelijk is, bijvoorbeeld door werkzaamheden te combineren (meekoppel kansen) of door provinciale subsidies. Het hele IJsselfront moet voor infrastructuur, inrichting en beheer als één geheel worden bekeken. De uitvoering kan wel in fasen plaatsvinden. Daardoor kan ook de financiering over meerdere jaren worden verdeeld, vanaf 2028.

Programma Fiets en Ontwerp-Omgevingsprogramma Fiets Deventer

Het college heeft het programma fiets vastgesteld voor de periode 2021-2025. Het nieuwe programma (ontwerp-omgevingsprogramma fiets) heeft voor de zomer 2026 ter inzage gelegen.

De afgelopen jaren is veel gedaan om het fietsnetwerk op niveau te brengen. De fiets is namelijk een belangrijk vervoermiddel, zowel binnen als buiten de gemeente. In de meerjarenplanning voor wegonderhoud en investeringen in infrastructuur krijgt de fiets daarom altijd een duidelijke plek. Het inpassen van fietsinfrastructuur in de bestaande, soms historische omgeving vraagt wel om keuzes en soms om compromissen.
Er ligt een grote opgave om de lijn van de afgelopen jaren voort te zetten. Bij voorkeur geven we daar zelfs een extra impuls aan. De ambitie is om in de toekomst dé slimme gemeente van Overijssel te worden op het gebied van positieve gezondheid en duurzame bereikbaarheid. Dat vraagt om een duidelijke kwaliteitsverbetering en om extra investeringen. De focus ligt hierbij op de fiets in het economisch verkeer. Fietsen naar werk, winkel en school moet vanzelfsprekend worden. De kracht van het fietsbeleid ligt in een combinatie van maatregelen. Het gaat om fysieke maatregelen én om gedrag. Daarbij maken we gebruik van ontwikkelingen op het gebied van slimme verkeerssystemen en data. De fiets kan als hoofdvervoer, voortransport en natransport een logische keuze worden. Dat kan ook in de vorm van deelmobiliteit. Zo werken we aan een duurzaam bereikbare en gezonde samenleving in Deventer. De grootste opgaven uit deze lijst zijn:

• Fietspad spoorbrug IJssel
• Fietsbrug IJssel F1 parallel langs A1
• Ongelijkvloerse kruising Siemelinksweg
• Ongelijkvloerse kruising Zutphenseweg
• Fietsverbinding Wechelerhoek - Tunnel Henry Dunantlaan (als onderdeel van Stadslint Keizerslanden).

Maatschappelijke voorzieningen voor de groei van Deventer

De ontwerp-Omgevingsvisie kiest voor groei vanuit brede welvaart. Dat betekent dat woningbouw, gezondheid, sociale samenhang, voorzieningen en leefkwaliteit samen worden ontwikkeld. Deventer groeit de komende jaren met ongeveer 11.500 extra woningen en duizenden nieuwe inwoners. Deze groei vraagt ook om genoeg maatschappelijke voorzieningen, zoals scholen, kinderopvang, sportvoorzieningen, zorgvoorzieningen, wijkcentra, culturele voorzieningen en ontmoetingsplekken.

De investeringsopgave gaat over het uitbreiden en realiseren van niet-commerciële maatschappelijke voorzieningen. Deze voorzieningen zijn nodig om de leefbaarheid en het voorzieningenniveau in bestaande en nieuwe woongebieden op peil te houden. De exacte locaties en de investeringsbehoefte werken we de komende jaren verder uit in gebiedsprogramma’s en uitvoeringsplannen. We nemen deze opgave op in de SIA, omdat het gaat om uitbreidingsinvesteringen die direct samenhangen met de groei van Deventer en de ontwikkeling van nieuwe woongebieden. De beoogde twee nieuwe scholen zijn apart opgenomen.

Onrendabele top nieuwe werkgebieden

Een belangrijk uitgangspunt in de ontwerp-Omgevingsvisie is dat groei van inwoners en economische groei even belangrijk zijn. De economische groei van Deventer en de ruimte die lokale bedrijven nodig hebben, passen niet helemaal op bestaande bedrijventerreinen. Daarom gaan we uit van ongeveer 45 tot 50 hectare nieuwe werklocaties. Voor deze nieuwe werkgebieden zijn grote publieke investeringen nodig. Het gaat onder andere om grondverwerving, infrastructuur, energievoorzieningen, waterbeheer, landschappelijke inpassing en openbare ruimte. Naar verwachting kunnen deze investeringen niet volledig worden terugverdiend via grondverkopen of kostenverhaal. De verwachte tekorten noemen we een onrendabele top.

Onrendabele top resterende zoeklocaties woningbouw

In de ontwerp-Omgevingsvisie staat dat extra locaties nodig zijn om de groeiambitie van ongeveer 11.500 woningen te realiseren. Naast de bekende woningbouwlocaties gaat het om aanvullende zoeklocaties voor 1.000 tot 3.000 woningen. Deze zijn nodig om de woningbouwopgave tot 2040 volledig te kunnen realiseren.
De ontwikkeling van deze locaties vraagt om publieke investeringen. Het gaat bijvoorbeeld om gebiedsontsluiting, openbare ruimte, klimaatadaptatie, recreatieve structuren, groen, water en mogelijk aankoop van grond. De verwachting is dat deze publieke kosten niet overal volledig kunnen worden betaald uit opbrengsten uit grondexploitatie of kostenverhaal. Daarom houden we rekening met toekomstige onrendabele toppen. We rekenen met een onrendabele top van € 20.000 per woning. De werkelijke onrendabele top hangt uiteindelijk af van de specifieke locatie, de stedenbouwkundige opzet en het woningbouwprogramma.

Derde IJsselbrug

Om Deventer ook in de toekomst bereikbaar te houden, moet de hoofdwegenstructuur aandacht krijgen. Onze ambities, zoals woningbouw, hebben veel invloed op de mobiliteit in de stad. Daarom onderzoeken we welke bijdrage een derde IJsselbrug op langere termijn kan leveren. Samen met twee goed werkende verkeersaders, het Hanzetracé en de N348, kan een derde brug de binnenstad ontlasten. Daardoor ontstaat op termijn ruimte voor andere infrastructurele maatregelen in de stad, zoals het mogelijk afwaarderen van de Welle en het sterker verbinden van de Welle met de binnenstad.
Deze ambitie hangt samen met de regionale verstedelijkingsstrategie Stedendriehoek en met ontwikkelingen in de gemeente Voorst. We willen hierin samen optrekken. De definitieve besluitvorming hierover verwachten we bij de Omgevingsvisie Deventer.

Bij de Perspectiefnota 2026-2029 heeft de raad motie 14.3 Eenduidige onderbouwing SIA aangenomen. In deze motie vraagt de raad om bij de SIA duidelijk uit te leggen uit welk kaderstellend document een investering komt. De investeringen in de SIA komen voort uit de volgende kaderstellende documenten:

• Omgevingsvisie 2019
• Ontwikkelperspectief de Kien
• Programma Fiets Deventer 2021-2025
• Bericht aan de stad: Deventer binnen bereik - Uitkomst bereikbaarheidsconclaaf: - beslisdocument
• Masterplan Rotomeets
• Basisvoorkeursvariant hoofdwegenstructuur - afweging van en keuze voor een basisvoorkeursvariant - januari 2025
• RUR Concept-Omgevingsprogramma Wechelerhoek (2024-293)
• Ambitiedocument Oranjekwartier (2019-288)
• Integraal Huisvestingplan Onderwijs 2024-2040
• Aanwijzing voorkeursrecht Ontwikkelingsgebied Wechelerhoek   (2021-002290)

In de tabel hieronder is de specifieke verwijzing naar onderdeel en pagina opgenomen.

De grote opgave waar we als maatschappij voor staan, is de energie- en de warmtetransitie. Dit heeft grote financiële impact en is vooralsnog moeilijk te kwantificeren. Deze opgave is niet uit te voeren zonder rijksmiddelen, maar ook niet zonder investeringen van de gemeente.

De opwekking van energie zal CO2-neutraal moeten gebeuren. Dit betekent dat we een andere infrastructuur nodig hebben om de opgewekte energie op het juiste moment op de juiste plek te krijgen. Ook het aardgasvrij maken van de bebouwde omgeving vraagt forse investeringen van bedrijven, particulieren, corporaties en overheden. Dit kan naar verwachting niet zonder rijksmiddelen.

De gemeente investeert zelf bijna niet in apparatuur voor grootschalige energieopwekking met wind en zon, of voor de warmtetransitie. Bij de warmtetransitie ligt deze investering vooral bij particuliere huiseigenaren, beleggers en woningcorporaties. Energieleveranciers moeten het netwerk versterken. Zo kunnen zij de energievoorziening in de toekomst garanderen. In de bebouwde kom van Deventer zijn voor het laagspanningsnet tussen nu en 2030 ongeveer 120 extra transformatorhuisjes nodig. Daarvoor gaat 1 op de 3 straten open. De netbeheerder betaalt de transformatorhuisjes en de aanleg van nieuwe kabels. De gemeente maakt daarnaast kosten voor de uren die nodig zijn om vergunningen te verlenen en voor de herinrichting van de openbare ruimte. We kunnen deze kosten beperken door de werkzaamheden zo veel mogelijk te combineren met andere geplande werkzaamheden.

De ontwikkeling en realisatie van Smart Energy Hubs als (deel)oplossing voor netcongestie vraagt naar verwachting ook om gemeentelijke investeringen.

Commerciële partijen en/of energiecoöperaties investeren in de aanleg en exploitatie van windmolens en zonneparken. Bij de aanleg van zonnepanelen boven parkeerplaatsen (solar carports) is een deel vaak niet rendabel. Dit deel zal met publiek geld worden gefinancierd. De Tweede Kamer heeft in maart 2023 besloten dat parkeerterreinen zo veel mogelijk met zonnepanelen moeten worden overdekt. De financiële gevolgen hiervan voor gemeenten zijn nog onbekend. Dat geldt ook voor Deventer.

Sommige onderdelen van het energiesysteem zijn nu nog niet toegewezen. De gemeente zal hierin moeten investeren. Het gaat vooral om de energie-infrastructuur.

• De Warmtewet 2.0 (2024) bepaalt dat minimaal 50% + 1 van de bestaande en nieuwe warmte-infrastructuur in publieke handen komt. Na de inwerkingtreding geldt een ingroeiperiode van 7 jaar. Daarna moeten alle warmtebedrijven aan deze eis voldoen. Hiervoor moet de gemeente mogelijk grote investeringen doen. In de jaren na deze investeringen staan daar inkomsten tegenover. Het is nog niet duidelijk of de gemeente ook investeringen moet doen die niet rendabel zijn. De eis geldt niet alleen voor Slim Warmtenet Zandweerd. De eis geldt ook voor alle bestaande netten, bijvoorbeeld in de Deltabuurt en Keizerslanden, en voor andere mogelijke nieuwe warmtenetten.
• Toekomstbestendige energievoorziening op bedrijventerreinen in Deventer vraagt niet alleen Netverzwaring. Slim uitwisselen, omzetten en opslaan, en duurzaam laden van transport zijn belangrijke onderdelen van een toekomstbestendige Smart Energy Hub. De gemeentelijke rol zal vooral gericht zijn op procesbegeleiding en onafhankelijke informatievoorziening.
• Verschillende boerenbedrijven in de gemeente Deventer willen biogas maken uit rundveemest. Dit biogas kan worden omgezet in groen gas. Daarna kan het aan de bestaande gasleiding worden toegevoegd. Dit is voor de boeren alleen financieel haalbaar als zij samenwerken. Daarvoor moeten zij investeren in een klein biogasnetwerk naar een gezamenlijk opwerkstation. We verwachten dat deze ondernemers hiervoor financiering zullen aanvragen. Die financiering is niet alleen nodig voor de biogasleidingen, maar mogelijk ook voor een toekomstgericht opwerkstation. In de toekomst kunnen meer boeren zich bij dit station aansluiten.

2. Verkabeling Diepenveen en Colmschate

Deventer wil alle hoogspanningsleidingen onder de grond brengen (verkabelen). De gemeenteraad moet besluiten of het basisontwerp verder wordt uitgewerkt. De totale investering wordt geraamd op ruim € 53 mln. Volgens de huidige afspraken betaalt Deventer 25% van de uiteindelijke investeringskosten. Dat is ongeveer € 10,79 mln.

3. Vergroten capaciteit sluiscomplex

Gemeente Deventer is eigenaar van een van de grootste binnenhavens van Nederland met een oppervlakte van 20 hectare. De haven met 5 havenarmen en de Prins Bernhardsluis van 12 x 100 meter en 2 Hanzebruggen zijn in beheer en eigendom bij gemeente Deventer. Vanwege de ambities rond de haven, de ontwikkeling van de logistiek, de problematiek rondom waterveiligheid en de klimaat- en duurzaamheidsopgave is het onderzoek Toekomstverkenning Prins Bernhardsluis Deventer uitgevoerd (Nota 2024-92, 9 april 2024). Ook is invulling gegeven aan de motie Vaart in de haven, overdracht sluis (van 30-06-2021).

Door de ontwikkeling van de Haven wordt steeds duidelijker dat de sluis niet genoeg capaciteit heeft. De grootste schepen die op de IJssel mogen varen (CEMT-klasse Va), zijn groter dan de huidige sluiskolk in Deventer. Over ongeveer 10 jaar bereikt het sluiscomplex bovendien het einde van zijn levensduur.

Het op termijn vervangen van de Prins Bernhardsluis op termijn is zeer kostbaar. Het alleen vervangen van de nautische sluis wordt grofweg geraamd op € 73 miljoen ex BTW (prijspeil 2023) en  exclusief bijkomende kosten aan voorhaven en oevers in de haven. Deze investering kan niet alleen door gemeente Deventer gedragen worden. Er zijn in Nederland heel weinig gemeenten die een volwaardig sluiscomplex in een primaire waterkering moeten onderhouden (en vervangen). Het rijk, provincie, regio en het bedrijfsleven zullen moeten bijspringen.

De kosten voor een nieuwe sluis zijn dus hoog (een indicatie voor de investeringskosten op dit moment bedraagt ca. 72 miljoen euro ex BTW inclusief sloop van de bestaande sluis). Een goedkopere variant (kolkverlenging) is veel minder kosteneffectief en biedt geen oplossing voor de klimatologische ontwikkelingen zoals laag water op de IJssel. Een grootschalige onderhoudsingreep op de bestaande sluis is veel minder kostbaar en zou de restlevensduur van het complex met minimaal 30 jaar kunnen verlengen tot ca. 2065. Deze variant biedt echter geen oplossing voor de afnemende beschikbaarheid van klasse III en IV-schepen. Dit laatste punt vormt daarom een belangrijke reden om een groter sluiscomplex in overweging te nemen.

4. Vastgoed verduurzaming

In de kadernota vastgoed hebben wij aangegeven dat wij een voorbeeldfunctie hebben bij het verduurzamen van ons eigen vastgoed. Wij bouwen nieuwe gebouwen maximaal energiezuinig. Zo voldoen deze gebouwen aan Energieneutraal Gebouw (ENG). Als wij gebouwen renoveren, maken wij ze tegelijk zo energiezuinig mogelijk. Bij voorkeur voldoen ook deze gebouwen aan ENG.

Verduurzaming van het gemeentelijke vastgoed is niet vrijblijvend. De uitdaging om de uitstoot van broeikasgassen terug te brengen is vertaald in de Klimaatwet. Hoofddoel voor de gebouwde omgeving is het bereiken van 95% CO2 reductie in Nederland in 2050 ten opzichte van 1990 en als tussendoel streven naar minstens 55% CO2 reductie in 2030 ten opzichte van 1990.
Voor de gemeente Deventer betekent dit dat om de doelstelling 2030 te halen jaarlijks 5,2% CO2 reductie gerealiseerd moet worden. De gemeente Deventer heeft ruim 153 verwarmde panden in haar totale gemeentelijke kernbezit. Dit omvat ook onderwijshuisvesting en het sportbedrijf. Om deze panden in 2050 energieneutraal te maken, is een bruto-investering van ongeveer € 128 miljoen nodig.

De grootste verduurzamingsopgave voor het gemeentelijke vastgoed ligt in de periode tot en met 2030. Voor de doelstelling van 55% CO reductie in 2030 is een bruto investering van € 69,5 miljoen nodig. Netto is dat € 48,7 miljoen. Een deel van de investering kan namelijk worden betaald uit het budget voor planmatig onderhoud. Een ander deel kan worden betaald uit de energiebesparing, door afspraken te maken met huurders. Ongeveer 70% van de bruto investering is dus onrendabel. De portefeuillestrategie beschrijft de financiële spelregels waarmee wij de verduurzaming willen uitvoeren. De feitelijke dekking van de financiële gevolgen gebeurt via afzonderlijke besluiten (in de p&c-cyclus). Een deel van het onrendabele bedrag is al gedekt. In de begroting 2024 is eenmalig € 6 miljoen en structureel € 370.000 beschikbaar. Daardoor is nog € 36,8 miljoen aan dekking nodig. Dat is structureel € 2,55 miljoen. Per jaar is een netto investering nodig die oploopt tot ruim € 6 miljoen. Dit leidt in 2031 tot een structurele kapitaallast van € 2,55 miljoen.
Het investeringsprogramma  laat de investeringen en de dekkingsbehoefte over meerdere jaren zien. In het investeringsprogramma is een jaarlijks gemiddelde gebruikt. Het investeringsritme is een aandachtspunt. Het kan bijvoorbeeld logisch blijken om een groot pand al in de eerste jaren, zoals 2025, te verduurzamen. Dan schuiven de investeringsbehoefte en dus de benodigde financiële middelen naar voren. Het omgekeerde kan ook gebeuren. Zulke bijstellingen maken deel uit van de portefeuillestrategie.

5. Waterveiligheid en maatregelen IJssel (richting 2050)

Nieuwe landelijke waterveiligheidsnormering zullen op lange termijn (richting 2050) gevolg hebben voor hoe rond de binnenstad de waterveiligheid kunnen garanderen. Tegelijkertijd spelen daar de nodige die van invloed kunnen zijn op lokale waterstanden en waterkeringen, zoals ontwikkelingen over de binnenvaart. Ook hebben we aandacht voor klimaatadaptatie bij ruimtelijke ontwikkelingen. Op lange termijn zijn investeringen in waterveiligheid nodig.

6. Hoogwaterkering binnenstad

De hoogwaterkering van de IJssel loopt dwars door het centrum van de stad via de Polstraat, onder de Lebuïnuskerk door naar de Noordenbergstraat. Dat is de formele hoogwaterkering zoals deze door het waterschap wordt gehanteerd. Dat betekent dat een stuk van de binnenstad in de uiterwaarden ligt. Bij waterstanden boven de 6,30m+NAP loopt het ijsselwater deze uiterwaarden binnen. De gemeente beschermt dit deel van de binnenstad door met bigbags afsluitingen te maken. Daarnaast nemen de bewoners langs dit deel van de IJssel de nodige maatregelen bij hun deuren en tuinmuurtjes om het water tegen te houden.
De gemeente stelt daar zandzakken voor beschikbaar. De bigbags zijn aan elkaar gekoppeld. Ze kunnen slechts éénmaal gebruikt worden. Er is nog één set bigbags beschikbaar. Een set aan elkaar gemonteerde bigbags kost ongeveer € 80.000.
Momenteel zijn er modernere systemen beschikbaar om de stad tegen hoog water te beschermen. Gedacht wordt aan aluminium profielen. We willen onderzoeken of een dergelijke kering in Deventer aangebracht zou kunnen, wat daar technisch voor nodig is en welke kosten daar mee gemoeid zijn. De uitvoering van de waterkering wordt geschat op € 800.000 - € 1.000.000.

7. NIEUW - Skaeve Huse

Skaeve Huse is een kleinschalige woonvoorziening voor inwoners met complexe psychosociale problemen. Zij kunnen niet of moeilijk wonen in reguliere woonvormen. Het project bestaat uit ongeveer 12 zelfstandige woonunits in een prikkelarme omgeving. De inwoners krijgen daarbij passende begeleiding en ondersteuning.

Dit project is gebaseerd op eerder vastgestelde beleidskaders voor wonen, zorg en veiligheid. In de Regionale Agenda Zorg & Veiligheid, de Strategische Veiligheidsagenda en de Woonvisie Deventer 2024, die de raad heeft vastgesteld, staat de ambitie om maatwerkwoningen te realiseren voor inwoners die nergens passend kunnen worden gehuisvest. Daarom is het college in 2025 gestart met een haalbaarheidsonderzoek naar een locatie voor Skaeve Huse.

De gemeente investeert in het bouwrijp en woonrijp maken van de locatie. Op dit moment wordt een investeringsbedrag geraamd van € 1,36 miljoen. De dekking komt vanuit eventuele erfpacht en bestaande middelen. er resteert wel een onrendabele top.

Belangrijk om op te merken is dat naar verwachting de gemeente tijdens de opstartfase van het project ook een tijdelijke bijdrage aan de kosten voor zorg en begeleiding moet financieren. Dit bedrag wordt geraamd op € 0,61 miljoen. Dit bedrag maakt geen onderdeel uit van het bedrag op de voorportaal omdat deze niet aan de regels voldoet van investeren. Dit neemt niet weg dat bij de financiële consequenties bij een definitief besluit over realisatie van Skaeve Huse dit bedrag wel integraal moet worden meegewogen.

Overige.
Vastgoed Ulebelt is verwijderd van de voorportaallijst. De investeringsopgave is inmiddels voldoende concreet uitgewerkt en wordt via afzonderlijke besluitvorming in 2026 aan college en raad voorgelegd.