Financiële kengetallen
De financiële kengetallen en de meerjarenbalans laten zien hoe de financiële positie van de gemeente zich de komende jaren naar verwachting ontwikkelt. In de tabel hieronder staan de belangrijkste kengetallen. Onder de tabel staat per kengetal een korte uitleg. De cijfers zijn gebaseerd op de verwachte meerjarenbalans en op de actuele begroting. Ze geven dus geen definitieve uitkomst, maar een vooruitblik op basis van de informatie die nu beschikbaar is.
De meerjarige prognoses zijn gebaseerd op de balans per 31 december van het betreffende jaar.
Kengetal (in %) | B2026 | B2027 | B2028 | B2029 | B2030 |
Netto schuldquote | 49 | 62 | 65 | 68 | 68 |
Netto schuldquote gecorrigeerd | 45 | 59 | 62 | 64 | 64 |
Solvabiliteitsratio | 37 | 28 | 27 | 26 | 25 |
Structurele exploitatieruimte | 0,63 | 0,21 | -0,96 | -0,73 | 0,31 |
Grondexploitatie | 3 | 1 | 1 | 0 | 0 |
Belastingcapaciteit | 97 | 96 | 96 | 96 | 96 |
Netto schuldquote
De netto schuldquote geeft de verhouding weer van de schuldenlast ten opzichte van de jaarlijkse inkomsten in de begroting.
Netto schuldquote = Netto schuld : Totale inkomsten (exclusief mutatie reserves)
De schuldpositie blijft beheersbaar, maar de financieringsdruk neemt de komende jaren duidelijk toe.
Een netto schuldquote boven de 130% is voor een gemeente een duidelijk waarschuwingssignaal. De schuld is dan hoog in verhouding tot de jaarlijkse inkomsten. In zo’n situatie is het verstandig om kritisch te kijken naar nieuwe investeringen waarvoor geld moet worden geleend en, waar mogelijk, de schuldpositie af te bouwen. Ook kan het nodig zijn om de voorraad bouwgrond te verminderen. Bij een netto schuldquote tussen 100% en 130% is er nog geen sprake van dezelfde zware waarschuwing, maar is wel voorzichtigheid nodig. De gemeente moet dan goed blijven volgen of de schuldpositie beheersbaar blijft.
In 2027 is de netto schuldquote van Deventer hoger dan in 2026. Tegelijk blijft deze ruim onder de signaleringsgrens. Dat betekent dat de schuldpositie op basis van dit kengetal geen directe aanleiding geeft tot zorg. Een hogere schuldquote is bovendien niet automatisch problematisch en hangt af van meerdere factoren. Een deel van de schuld kan bijvoorbeeld ontstaan doordat de gemeente geld leent en dit vervolgens doorleent aan andere organisaties, zoals woningcorporaties. Die organisaties betalen rente en lossen de lening af. Daardoor drukt dit deel van de schuld niet op dezelfde manier op de gemeentelijke begroting. Om een beter beeld te krijgen van de schuld die echt voor rekening van de gemeente komt, wordt hierna ook gekeken naar de netto schuldquote zonder de leningen die aan derden zijn verstrekt.
Netto schuldquote (gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen aan derden)
De schuldquote wordt niet alleen beïnvloed door leningen die de gemeente voor zichzelf aangaat. Deventer leent ook geld dat vervolgens wordt doorgeleend aan andere partijen. Voor deze doorverstrekte leningen ontvangt de gemeente rente en aflossing terug. Daardoor drukken deze leningen normaal gesproken niet op dezelfde manier op de begroting en de financieringsbehoefte van de gemeente. Er blijft wel een financieel risico bestaan, bijvoorbeeld als een partij niet volledig of niet op tijd kan terugbetalen. Daarom wordt ook gekeken naar een gecorrigeerde netto schuldquote. Daarbij worden de leningen aan derden buiten beschouwing gelaten. Dit geeft een beter beeld van de schuld die daadwerkelijk voor rekening van de gemeente zelf komt.
Netto schuldquote = Netto schuld (exclusief leningen aan derden) : Totale inkomsten (exclusief mutatie reserves)
In 2027 is de schuldquote van Deventer hoger dan in 2026, maar ruim onder de signaleringsgrens.
Solvabiliteitsratio
De solvabiliteitsratio laat zien welk deel van de bezittingen op de balans van Deventer is gefinancierd met eigen vermogen. Ook geeft de ratio een beeld van de mate waarin de gemeente aan haar financiële verplichtingen kan voldoen. Hoe hoger de ratio is, hoe groter de financiële weerbaarheid.
Solvabiliteitsratio = Totaal eigen vermogen : Totaal van de balans
De daling van de solvabiliteit is te verklaren doordat we een aantal ambities financieren vanuit onze algemene reserve. Daarnaast hebben we bijdragen gedaan aan investeringsopgaven.
Vergeleken met 2026 is de solvabiliteit gedaald door inzet van reserves. De solvabiliteit kan worden verbeterd door de omvang van de reserves (eigen vermogen) te verhogen of door minder te investeren waardoor de financieringsbehoefte lager wordt en daardoor minder wordt geleend.
Structurele exploitatieruimte
Dit kengetal geeft aan hoe groot de structurele exploitatieruimte is en laat zien in welke mate de structurele lasten gedekt zijn door structurele baten. Een positieve uitkomst betekent dat er structureel voldoende baten zijn om de lasten te dekken. In het algemeen geldt: hoe hoger de uitkomst, hoe gunstiger dit is voor Deventer.
In 2027 en 2030 is sprake van structureel sluitende begroting. Daarmee voldoen we aan het kader van de provincie.
Grondexploitatie
Grondexploitaties kunnen veel invloed hebben op de financiële positie van een gemeente. Het gaat om bouwgronden die de gemeente bezit voor huidige of toekomstige projecten. Als de gemeente geld heeft geleend om deze gronden te kopen, ontstaat er een schuld. Belangrijk is dan of deze schuld kan worden terugbetaald met de opbrengsten uit de verkoop van de bouwgronden of kavels. Het kengetal grondexploitatie laat zien hoe groot de waarde van de grondpositie is in verhouding tot de totale geraamde inkomsten.
Grondexploitatie = Bouwgrond in exploitatie (BIE) : Totale inkomsten
Op basis van de huidige grondexploitaties neemt het kengetal de komende jaren af. Dit komt doordat bestaande grondexploitaties aflopen. Nieuwe gebiedsontwikkelingen en investeringsopgaven die in de toekomst als grondexploitatie worden uitgevoerd, zijn hierin nog niet volledig zichtbaar. Als daarvoor nieuwe grondexploitaties worden geopend, kan de boekwaarde van de bouwgronden in exploitatie en daarmee dit kengetal weer toenemen.
Belastingcapaciteit
De belastingcapaciteit laat zien hoeveel ruimte de gemeente heeft om financiële tegenvallers op te vangen via de belastingen. Om dat te kunnen beoordelen, is een vergelijking nodig. Hiervoor wordt gekeken naar de gemiddelde tarieven in Nederland. Die landelijke gemiddelden zijn alleen een hulpmiddel om te vergelijken. Er is namelijk geen maximum voor de belastingopbrengsten.
Een belastingcapaciteit van 100% betekent dat de woonlasten gelijk zijn aan het landelijk gemiddelde. Is het percentage lager dan 100%, dan zijn de woonlasten per huishouden lager dan gemiddeld in Nederland.
Belastingcapaciteit = Totale woonlasten : Gemiddelde woonlasten landelijk
De belastingcapaciteit bedraagt vanaf 2027 96%. De woonlasten in Deventer liggen daarmee iets onder het landelijk gemiddelde. Vanuit het perspectief van financiële weerbaarheid betekent dit dat er relatief gezien nog ruimte bestaat om bij financiële tegenvallers de lokale belastinginkomsten te verhogen. De inzet daarvan vraagt uiteraard om een afzonderlijke bestuurlijke afweging.

