We willen kosten die samenhangen met ruimtelijke ontwikkelingen beter en consequenter toerekenen. We doen daar onderzoek naar. Dat gaat breder dan alleen de nota kostenverhaal. Ook via onder meer initiatief- & anterieure overeenkomsten, exploitatiebijdragen, samenwerkingsovereenkomsten voor ambtelijke kosten en andere vormen van kostenverrekening rekenen we scherper de gemeentelijke inzet en voorzieningen toe aan concrete locatie- en gebiedsontwikkelingen. Daarmee benutten we de beschikbare wettelijke en contractuele mogelijkheden beter, voorkomen we dat kosten onnodig ten laste komen van de algemene middelen en verwachten wij de taakstelling vanaf 2027 te realiseren.

Begrotingsopgave inzet middelen

Dit gaat over slimmer werken binnen het ruimtelijk domein. De opgave kent een hoge mate van complexiteit vanwege veranderende wet- en regelgeving zoals de implementatie van de Omgevingswet, de brede maatschappelijke en bestuurlijke opgaven binnen het ruimtelijk domein en de noodzaak om deze ontwikkelingen te verbinden met een strategische personeelsplanning. Daarom is in de 1e tussentijdse rapportage 2026 aangegeven dat de uitwerking meer tijd vraagt en de taakstelling vanaf 2028 meer realistisch is.

Begrotingsopgave kostentoewijzing leges

Het onderzoek naar de kostentoerekening en begrotingsopgave binnen de leges loopt nog. Op basis van de huidige inzichten verwachten we vanaf 2027 € 150.000 van de begrote opgave van € 300.000 te kunnen realiseren. Hiervoor wordt in de eerste helft van 2027 een voorstel tot wijziging van de legesverordening aan de raad voorgelegd. De uiteindelijke besluitvorming ligt bij de raad.

Jeugd

Voor jeugd was er oorspronkelijk een begrotingsopgaaf voor 2027 van € 2,1 miljoen. Het lukt ons niet dit in 2027 te realiseren. We hebben te maken met stijgende aantallen zorgvragers, een veranderend team en veel nieuwe mensen. Dit maakt dat we de inhaalslag nog niet kunnen maken. Om hier vaart achter te zetten is er een projectteam ingezet. Deze heeft een breder doel dan alleen de begrotingsopgaaf te realiseren.

Afvalstoffenheffing

Bij de begroting 2026 is gekozen voor een geleidelijke ingroei naar een kostendekkende afvalstoffenheffing. De lijn was toen om het tarief in de jaren 2026 tot en met 2028 gemiddeld met 6,8% per jaar te laten stijgen. Daarmee zou de heffing stapsgewijs toegroeien naar kostendekkendheid en vanaf 2029 weer aansluiten bij de reguliere kostenindex. Onderdeel daarvan was een taakstellende kostenverlaging bij Circulus van structureel € 400.000, oplopend via € 200.000 in 2027 en nog eens € 200.000 vanaf 2028.

Deze lijn blijft bestuurlijk het uitgangspunt, maar moet worden bijgesteld. Ten opzichte van vorig jaar vallen de lasten hoger uit, vooral door de herijking van de DVO met Circulus en de actualisatie van aantallen inzamelmiddelen. Daarnaast blijven de opbrengsten achter doordat het aantal aansluitingen lager is dan eerder geraamd. Als we vasthouden aan het oorspronkelijke ingroeipad van 6,8%, ontstaat in 2027 een groter nadeel dan eerder voorzien: circa € 909.000 in plaats van circa € 545.000. Ook wordt dan niet in 2028, maar pas later kostendekkendheid bereikt.
Daarom actualiseren we het ingroeipad. De voorkeursoplossing is om de tariefstijging vanaf 2027 te verhogen naar circa 9,9%. Daarmee komt het vaste tarief uit op ongeveer € 268,60 en blijft het mogelijk om binnen het financiële kader toe te groeien naar een kostendekkende afvalstoffenheffing. De bestuurlijke lijn blijft daarmee gelijk.  Een beheerste ontwikkeling van de woonlasten en geen groter beroep op de algemene reserve. De taakstelling bij Circulus blijft onderdeel van deze lijn en draagt bij aan het beperken van de structurele lasten in de afvalketen.

Financiële opgave 2030

Doel is om richting 2030 structurele ruimte in de meerjarenbegroting te creëren, zodat de gemeente financieel wendbaar en toekomstbestendig blijft en nieuwe opgaven, bestuurlijke ambities en knelpunten in bestaand beleid of projecten kan opvangen zonder de financiële gezondheid in gevaar te brengen. Richting 2030 moet hiervoor structureel een bedrag van € 2 miljoen worden ingevuld. Voor deze opgave wordt een bestuursopdracht geformuleerd en wordt de directie gevraagd een aanpak uit te werken. We verkennen de mogelijkheden langs verschillende lijnen: bijstelling of aanscherping van ambities en doelen, meer efficiency in de inzet van de eigen organisatie en een grotere effectiviteit van de uitvoering door verbonden partijen, binnen subsidierelaties en via overheidsopdrachten.