Deventer blijft zich de komende jaren ontwikkelen als een aantrekkelijke gemeente om te wonen, werken en leven. De ruimtelijke opgaven zijn groot en vragen om zorgvuldige keuzes. Er zijn voldoende en betaalbare woningen nodig, maar ook ruimte voor economie en werkgelegenheid. Daarnaast zijn investeringen nodig in bereikbaarheid, voorzieningen, energie, klimaatadaptatie, natuur, water en bodem. In de ontwerp-Omgevingsvisie 2040 kiest Deventer voor groei die in balans is met de kwaliteit van de leefomgeving. Daarbij worden water, bodem en landschap steeds belangrijker bij de ontwikkeling van stad en dorpen. Het gemeentelijk grondbeleid helpt om deze maatschappelijke en ruimtelijke doelen mogelijk te maken. Het is dus geen doel op zich, maar een belangrijk instrument om richting te geven aan de ontwikkeling van Deventer.

Dynamisch en situationeel grondbeleid

Deventer kiest volgens de Nota Grondbeleid 2024 voor een grondbeleid dat meebeweegt met de situatie. Per ontwikkeling of initiatief bekijkt de gemeente welke rol het meest passend is. Daarbij staan drie uitgangspunten centraal: ambitie, prioriteit en sturing. Als maatschappelijke doelen, publieke belangen en gewenste kwaliteit ook zonder actieve rol van de gemeente kunnen worden bereikt, stimuleert en ondersteunt Deventer vooral initiatieven van marktpartijen en andere eigenaren. Is een opgave ingewikkeld, is het publieke belang groot of komt de gewenste ontwikkeling niet vanzelf tot stand, dan kiest de gemeente voor een actievere en meer sturende rol. Deventer kan dan verschillende instrumenten van grondbeleid inzetten, zoals kostenverhaal, voorkeursrechten, strategische verwerving, grondexploitatie, programmatische sturing en gebiedsregie.

Regie op volkshuisvesting

Deventer wil met het grondbeleid niet alleen sturen op het aantal woningen, maar ook op de kwaliteit en betaalbaarheid ervan. De opgave is om genoeg nieuwe woningen te bouwen én te zorgen voor een goed evenwicht tussen verschillende soorten woningen en doelgroepen. Daarmee sluit Deventer aan bij de landelijke ontwikkeling waarin gemeenten meer regie kan voeren op de volkshuisvesting. Het grondbeleid helpt om betaalbare woningen mogelijk te maken, het woningbouwprogramma in balans te houden en de woningbouw goed te verdelen over stad, wijken en dorpen. Binnenstedelijke ontwikkeling, transformatie en verdichting zijn daarbij belangrijk. Tegelijkertijd blijven ook uitbreidingsgebieden nodig om de groei van Deventer op te vangen.

Financieel uitvoerbaar

Deventer koppelt het grondbeleid duidelijk aan de vraag of ruimtelijke ontwikkelingen financieel uitvoerbaar zijn. Groei vraagt namelijk niet alleen om plannen en grond, maar ook om investeringen in bijvoorbeeld infrastructuur, openbare ruimte, maatschappelijke voorzieningen en andere noodzakelijke voorwaarden. De Strategische Investeringsagenda (SIA) en de reserve Groei van Deventer geven hiervoor het financiële kader. Daarmee kan de gemeente op tijd inspelen op toekomstige investeringen, tekorten binnen gebiedsontwikkelingen, cofinanciering van subsidies en de keuze welke opgaven in de fysieke leefomgeving voorrang krijgen. Zo helpt het grondbeleid niet alleen bij de keuze voor een actieve of faciliterende rol van de gemeente. Het helpt ook om te bepalen hoe ruimtelijke ontwikkelingen financieel haalbaar en bestuurlijk uitvoerbaar kunnen worden gemaakt.

Energiebeschikbaarheid als randvoorwaarde

Binnen het grondbeleid wordt het steeds belangrijker dat ruimtelijke ontwikkelingen ook uitvoerbaar zijn als het gaat om energie en nutsvoorzieningen. De druk op het elektriciteitsnet en de gevolgen van netcongestie laten zien dat voldoende energie een belangrijke voorwaarde is voor woningbouw, bedrijvigheid en gebiedsontwikkeling. Deventer probeert ruimtelijke ontwikkeling daarom beter te verbinden met energiebeschikbaarheid, slimme energiesystemen en sterke infrastructuur. De ervaringen op het A1 Bedrijvenpark laten dit goed zien. Daar wordt met een Smart Energy Hub gewerkt aan oplossingen voor netcongestie en aan de verdere uitgifte van kavels. Daarmee worden grondbeleid, economische ontwikkeling en energievoorziening steeds meer met elkaar verbonden.

Kostenverhaal

Deventer wil dat kosten en financiële bijdragen bij ruimtelijke ontwikkelingen helder en eerlijk worden verdeeld. Door de Omgevingswet wordt kostenverhaal daarbij een steeds belangrijker instrument. Daarmee kan de gemeente investeringen in de fysieke leefomgeving mede mogelijk maken. Deventer werkt het beleid voor kostenverhaal en financiële bijdragen daarom verder uit. Zo wordt duidelijk hoe nieuwe ontwikkelingen bijdragen aan de kwaliteit van de leefomgeving, aan voorzieningen die meerdere plannen ondersteunen (bovenplanse voorzieningen) en aan de verbinding tussen particuliere initiatieven en publieke investeringen. Op die manier wil Deventer initiatiefnemers vooraf duidelijkheid geven en tegelijk zorgen voor een evenwichtige verdeling van kosten en opbrengsten binnen gebiedsontwikkelingen.

Zorgvuldige afweging in rol gemeente

Tot slot blijft Deventer zorgvuldig afwegen wanneer de gemeente zelf grond wil aankopen, behouden of uitgeven. De rol van de gemeente is niet in elke situatie hetzelfde en kan in de loop van de tijd veranderen. Deventer wil flexibel kunnen reageren op ontwikkelingen in de woningmarkt, de economie, wet- en regelgeving en maatschappelijke opgaven. Tegelijkertijd vragen ook de gemeentelijke financiën en de beschikbare weerstandscapaciteit om duidelijke keuzes. Daarom is maatwerk nodig, met bestuurlijke duidelijkheid en een heldere verdeling van rollen tussen raad en college. Grondbeleid is daarmee in 2027 vooral een instrument om te sturen op ruimtelijke kwaliteit, maatschappelijke waarde en financiële haalbaarheid. Het doel is een evenwichtige, toekomstbestendige en uitvoerbare groei van Deventer.